سیمین بهبهانی

شاید بسیاری از ما چندان با آثار و احوال ادیبان معاصر زن آشنایی نداشته باشیم؛ اما بدون شک نام سیمین بهبهانی، این شاعر پرآوازه‌ی ایرانی به‌گوش تک‌تکمان رسیده است. هنرمندی که به‌جز نویسندگی و ترانه‌سرایی، سال‌ها معلم مشتاقان زیادی در عالم ادب فارسی بود و به آن‌ها درس حق‌خواهی و وطن‌دوستی می‌آموخت. ممکن است این شاعر را با کتاب شعر «کولی و نامه و عشق: مجموعه عاشقانه‌ها» به یاد بیاورید یا با کتاب شعر معروف «دوباره می‌سازمت وطن»؛ در‌هرحال ورود به حیطه‌ی حرفه‌ای و زندگی پرمشق او، خالی از لطف نیست.
سیمین بهبهانی (Simin Behbahani) با نام اصلی سیمین خلیلی، زاده‌ی بیست‌وهشتم تیر‌ماه سال 1306 در شهر تهران، از معدود ادیبانی‌ست که در کنار نام‌هایی چون پروین اعتصامی و فروغ فرخ‌زاد، به عنوان سردمدار شاعران زن در دهه‌های اخیر به یاد آورده می‌شود. زنی که در میان خیل بزرگان دنیای شعر و کلام، نام خود را در تاریخ جاودانه کرد و بر جریان شعر اجتماعی فارسی نقشی تازه زد.

مادر سیمین بهبهانی، فخرعظمی ارغون، از شاعران و اهالی روزنامه و نشریات در دوران پهلوی اول بود و به موازات زندگی هنری، قدم‌های اجتماعی بسیار زیادی برای احقاق حقوق زنان، به‌ویژه با حضور در «جمعیت نسوان وطنخواه» برداشت. پدر سیمین، عباس خلیلی نیز از سیاست‌مداران زمانه‌ی خود بود و از خاندانی مشروطه‌خواه و اهل قلم. ازدواج این دو شخصیت ادیب و دغدغه‌مند، گرچه عمر کوتاهی داشت و با جدایی به سر آمد، اما فرزندی به جامعه‌ی ایران تقدیم کرد که امروز نزد همگان شناخته‌شده است. دختری که از همان ابتدای زندگی، خود را درآمیخته با دنیای شعر و کلمات می‌دید و در ادامه‌ی مسیر نیز، منش نیاکان خود را در پیش گرفت.
سال 1325 بود که سیمین به ازدواج حسن بهبهانی درآمد؛ ازدواجی که در نهایت به جدایی ختم شد، اما شهرت و نام خانوادگی او را برای همیشه به بهبهانی تغییر داد. گرچه سیمین هیچ‌گاه درپی رشته‌ی دانشگاهی خود یعنی حقوق قضایی و در قامت یک وکیل ظاهر نشد، اما نگرش‌های اجتماعی و حقوقی او، بعد‌ها در اشعار حق‌خواهانه‌اش نفوذ کرد. سیمین بهبهانی سال‌ها دبیر و معلم آموزش و پرورش بود و البته با انتشار آثاری همچون کتاب «سه‌تار شکسته»، حضور خود در جامعه‌ی ادبی را پویا و فعال نگه می‌داشت. سرانجام در دهه‌ی شصت و با عضویت سیمین بهبهانی در «انجمن ادبی ایران»، این حضور رنگ‌وبوی تازه‌تری به خود گرفت و سپس با عضویت در «شورای شعر و موسیقی» و ایستادن در کنار نام‌هایی همچون هوشنگ ابتهاج و نادر نادرپور، ابعاد گسترده‌تری پیدا کرد.

ترانه‌های سیمین بهبهانی از همان ابتدا، زینت‌بخش آهنگ‌ها و صداهای آشنای موسیقی ایران، همچون محمدرضا شجریان و فرامرز اصلانی شد و ذوق و قریحه‌ی او در قلم، او را به سمت سرودن اشعار عربی و حتی نوشتن آثار داستانی کشاند. اشعار سیمین بهبهانی همواره رنگ و بویی از عشق و بی‌تابی را در خود داشتند و اغلب در قالب غزل سروده می‌شدند. ازین‌رو سیمین بهبهانی را به عنوان «بانوی غزل ایران» نیز می‌شناسند. کتاب «کولی و نامه و عشق: مجموعه عاشقانه‌ها»، گلچینی از این اشعار پرعاطفه است که روحیه‌ی لطیف و قدرت غزل‌سرایی این شاعر توانمند را به مخاطب نشان می‌دهد.

سیمین را با عنوان «نیمای غزل» نیز می‌شناسند؛ لقبی که نشان از ذوق و قریحه‌ی این شاعر در آموختن قالب‌های جدید شعری داشت و از تأثیرپذیری ویژه‌ی بهبهانی از شاعر سردمدار شعر نو، نیما یوشیج خبر می‌داد. دغدغه‌مند بودن سیمین بهبهانی، دنیای شاعرانه‌ی او را به ابعاد تازه‌تری وارد کرد و به‌سمت سرودن غزل‌های اجتماعی سوق داد. او در تمامی سال‌های زندگی خود و در بحبوحه‌های تاریخی و سیاسی زمانه‌اش، در هیبت بانویی آزادی‌خواه و نگران برای خاک و سرزمین مادری‌اش نمایان شد. کتاب شعر «دوباره می‌سازمت وطن»، یکی از معروف‌ترین آثار این شاعر، در باب وطن‌دوستی و تلاش برای بازسازی‌ ویرانه‌های جامعه است؛ تلاشی که از قدردانی‌های داخلی و بین‌المللی نیز بی‌نصیب نماند و جوایز زیادی را روانه‌ی فهرست افتخارات این شاعر فعال در زمینه‌ی حقوق بشر کرد.

سال‌های پایانی زندگی سیمین بهبهانی، گرچه همچنان پرثمر و فعالانه می‌گذشت، اما از بیماری و دردهای جسمی نیز دور نبود. سرانجام در روز جمعه، 28 مردادماه سال 1393، رنج بیماری قلبی، این شاعر توانمند و مادر دل‌سوز ادبیات ایران را از فرزندانش گرفت. پیکر این بانوی بزرگ، هم‌اکنون در مقبره‌ی خانوادگی‌اش در تهران مدفون است، اما یاد و خاطره و آثار او، برای خیل طرفدارانش همیشه پابرجاست. بیش از 600 شعر و ده‌ها کتاب از او، ازجمله کتاب «عاشق‌تر از همیشه بخوان»، همچنان میان شاگردانش عاشقانه دست‌به‌دست و خوانده می‌شود.
بهترین کتاب‌های سیمین بهبهانی
کتاب کولی و نامه و عشق: مجموعه عاشقانه‌ها، دفتر شعر و گلچینی از برترین اشعار عاشقانه و غزل‌های سروده‌ی سیمین بهبهانی است؛ اثری که در آن شاهد نوآوری‌های شاعرانه‌ی این ادیب بزرگ و گشودن مرز‌های جدیدی از توانایی غزل‌سرایی‌اش هستیم. شما هم‌اکنون می‌توانید کتاب الکترونیک کولی و نامه و عشق که از بهترین کتاب‌های سیمین بهبهانی محسوب می‌شود را از سایت و اپلیکیشن کتابراه دریافت کنید.

کتاب با مادرم همراه، زندگی‌نامه‌ای خود نوشت از سیمین بهبهانی، این شاعر بزرگ است که با نگاهی ویژه به زندگانی و منش فکری مادرش فخرعظمی ارغون، نوشته شده است. این اثر شامل خاطرات و دیده‌های نویسنده و همچنین نقل‌قول‌هایی‌ست که از دیگران و از گذشته‌ها به دست او رسیده‌اند. کتاب با مادرم همراه، با تلاش‌های انتشارات سخن به دست علاقه‌مندان رسیده است.

کتاب چو تخته پاره بر موج، نیز از دیگر مجموعه‌های اشعار برگزیده‌ی سیمین بهبهانی است. این مجموعه شعر معاصر فارسی، نام خود را از یکی از معروف‌ترین شعر‌های این شاعر وام گرفته و با تلاش‌های انتشارات سرزمین اهورایی به دست مخاطبان این شاعر محبوب رسیده است.