روز مردم شناسی
مردم شناسی چیست؟
مردمشناسی به بررسی زندگی اجتماعی، تفکر و فرهنگ بشر با در نظر گرفتن تاریخ و تعاملات طبیعی و اجتماعی میپردازد.
این علم به تحلیل ویژگیهای جسمانی، فکری و فرهنگی انسانهای اولیه و جوامع ابتدایی پرداخته و میتواند تصویر دقیقی از جامعه معاصر ارائه دهد.
همچنین، مردمشناسی قادر است به شناسایی علل شکلگیری سازمانها و بنیانهای فرهنگی کهن بپردازد. برخی از این بنیانها در جوامع کنونی رایج هستند و برخی دیگر منسوخ شدهاند.
به طور کلی، مردمشناسی به مطالعه فرهنگ میپردازد و این دیدگاه مردمشناختی را میتوان حتی پیش از شکلگیری نهادهای علمی و دانشگاهی مشاهده کرد.
تاریخچه علم مردم شناسی در جهان و ایران
علم مردمشناسی در دنیای غرب با مطالعه ویژگیهای اقوام آفریقایی و آسیایی و تحلیل و تفسیر اسطورهها شکل گرفت.
از نیمه دوم قرن نوزدهم، مردمشناسی یا انسانشناسی به محافل علمی معرفی شد و به دو جنبه شناخت موجودیت بیولوژیک انسان و موجودیت فرهنگی او پرداخت.
امروزه در دانشگاههای سراسر جهان، این علم در چهار شاخه اصلی تدریس میشود:
انسانشناسی فرهنگی
انسانشناسی زیستی یا کالبدی
انسانشناسی زبان یا زبانشناسی
باستانشناسی
نامگذاری روز 13 شهریور به نام روز مردم شناسی
در ایران، تاریخ مردمشناسی به تلاشهای ابوریحان بیرونی برمیگردد. این اندیشمند در کتاب «ماللهند» نخستین قدمها را در مسیر شناخت فرهنگهای بشری برداشت، که امروزه تحت عنوان مردمشناسی شناخته میشود.
ابوریحان بیرونی نه تنها بهعنوان نخستین مردمشناس ایران شناخته میشود، بلکه یکی از پیشگامان علوم مرتبط با میراث، بومیشناسی، جغرافیا، مطالعات تطبیقی و گاهشماری نیز به شمار میآید.
به همین دلیل، ۱۳ شهریور، زادروز ابوریحان بیرونی، به عنوان روز ملی مردمشناسی در ایران شناخته میشود.